ఋతుస్రావం

ఈ దశ బహిష్టు మొదటి రోజుతో మొదలౌతుంది. కానీ ఈ దశలో ముఖ్యమైన ఘట్టం ఒవరీలలో (అండాశయాలలో) ఫాలికల్స్ ఏర్పడడం..
ఫాలిక్యులర్ దశ మొదట్లో గర్భాశయపు లోపలి పొర (ఎండోమెట్రియం) మందం గా ఉండి పిండాన్ని పోషించడానికి అవసరమయ్యే పోషకాలనూ, ద్రవాలనూ కలిగి ఉంటుంది. అండం ఫలదీకరణ చెందకపోతే ఈస్ట్రోజెన్ మరియు ప్రోజెస్టరోన్ స్థాయిలు తక్కువగా ఉంటాయి. ఫలితంగా ఎండోమెట్రియం పై పొరలు కరిగి పోయి రక్త స్రావం జరుగుతుంది. ఈ సమయంలోనే పిట్యూటరీ గ్రంధి ఫాలికల్ స్టిములేటింగ్ హార్మోన్ స్థాయిని కొద్దిగా పెంచుతుంది. అప్పుడు ఈ హార్మోన్ 3 నుంచి 30 దాకా ఫాలికల్స్ ఏర్పడేలా చేస్తుంది. ఒక్కొక్క ఫాలికల్ లో ఒక్కొక్క అండం ఉంటుంది. ఈ దశ చివరలో ఈ హార్మోన్ స్థాయి తగ్గిపోయి, ఉన్న ఫాలికల్స్ లో ఒక్క ఫాలికల్ (డామినేటింగ్ ఫాలికల్ – ప్రబలమైనది) మాత్రం పెరిగి ఈస్ట్రోజెన్ ను ఉత్పత్తి చెయ్యడం మొదలు పెడ్తుంది. క్రమంగా తక్కిన ప్రేరేపిత ఫాలికల్స్ విఛ్ఛిన్న మవడం మొదలు పెడ్తాయి.

ఈ ఫాలిక్యులార్ దశ సగటున 13 లేక 14 రోజులు ఉంటుంది. ఈ మూడు దశలలో, నిడివి పరంగా అధికంగా మార్పులకు గురయ్యేది ఈ దశే. మెనోపాజ్ దశలో ఈ దశ యొక్క కాలం కుంచించుకుపోతుంది. ల్యుటినైజింగ్ హార్మోన్ స్థాయి ఆకస్మికంగా పెరిగినప్పుడు ఈ దశ పూర్తవుతుంది. ఈ ఆకస్మిక పెరుగుదల అండం విడుదలయ్యే లా చేస్తుంది. (ఓవ్యులేషన్ – అండోత్సర్గం)

ల్యుటినైజింగ్ హార్మోన్ స్థాయి ఆకస్మికంగా పెరిగినప్పుడు ఈ దశ మొదలౌతుంది. ల్యుటినైజింగ్ హార్మోన్, డామినెంట్ (ప్రబలమైన) ఫాలికల్ అండకోశం ఉపరితలం నుంచి వుబికి వచ్చి, పగిలి, అండం విడుదల చేసేలాగ ప్రేరేపిస్తుంది. ఫాలికల్ స్టిములేటింగ్ హార్మోన్ స్థాయి కొద్దిగా మాత్రమే పెరుగుతుంది. ఈ పెరుగుదల వల్ల వుపయోగమేమిటొ ఇంకా తెలియ లేదు.
ఈ ఓవ్యులేటరీ దశ సాధారణంగా 16 నుండి 32 గంటల వరకూ ఉంటుంది. అండం విడుదలతో ఈ దశ పూర్తవుతుంది.

అండం విడుదలైన 12 నుంచి 24 దంటల తరువాత, ల్యుటినైజింగ్ హార్మోన్ యొక్క ఆకస్మిక పెరుగుదల ను మూత్ర పరీక్ష ద్వారా కనిపెట్టవచ్చు. దీని ద్వారా స్త్రీలలో గర్భధారణకు అనుకూలంగా ఉండే సమయాన్ని గుర్తించ వచ్చు. అండం విడుదలైన 12 గంటల వరకూ మాత్రమే ఫలదీకరణ చెంద బడుతుంది. అండం విడుదలవడానికి ముందే పునరుత్పత్తి నాళిక లో వీర్యం ఉన్నట్లైతే ఫలదీకరణ జరిగే అవకాశం ఎక్కువ.
ఓవ్యులేషన్ (అండోత్సర్గం) జరిగే సమయంలో కొంత మంది మహిళలకు పొత్తి కడుపులో ఒక పక్కన నొప్పిగా ఉంటుంది. దీనిని మిడిల్ పెయిన్ అంటారు. ఇది కొన్ని నిమిషాల నుండి కొన్ని గంటల పాటు ఉంటుంది. ఈ నొప్పి అండాశయం ఎటు వైపు అండాన్ని విడుదల చేసిందో అటువైపునే వస్తుంది. కానీ దీనికి కారణమేమిటో ఖచ్చితంగా తెలియదు. ఈ నొప్పి ఫాలికల్ పగిలే ముందు కానీ తరువాత కానీ ఉంటుంది. కానీ ఇది ప్రతి సారీ ఉండక పోవచ్చు. అండం విడుదల ఒకసారి ఒక ఓవరీ నుండి తరువాత సారి రెండో ఓవరీ నుండీ కాక ఎదో ఒక వైపు విడుదలౌతుంది. ఒక ఓవరీ కనుక తీసివేస్తే రెండో ఓవరీ నెల కొక అండాన్ని విడుదల చేస్తుంది.

ఈ దశ ఓవ్యులేషన్ (అండోత్సర్గం) తరువాత మొదలౌతుంది. ఇది 14 రోజుల వరకూ ఉండి (ఫలదీకరణ జరుగక పోతే) బహిష్టు ముందు పూర్తవుతుంది. ఈ దశలో, అండం విడుదల చేశాక ఫాలికల్ మూసుకొని పోయి కార్పస్ ల్యుటియం అనే ఆకారం గా మారుతుంది. ఒక వేళ ఫలదీకరణ జరిగితే అందుకు అనుగుణంగా ఇది గర్భాశయాన్ని సిధ్ధం చేస్తుంది. ఈ కార్పస్ ల్యుటియం ఎక్కువ మోతాదులో ప్రోజెస్టరోన్ ను ఉత్పన్నం చేసి రాబోయే పిండం కోసం గర్భాశయపు లోపలి పొరను (ఎండోమెట్రియం) ద్రవాలతోనూ, పోషకాలతోనూ నింపి దళసరిగా తయారు చేస్తుంది. ఈ ప్రోజెస్టరోన్, గర్భాశయం లోనికి వీర్యం కానీ, బాక్టీరియా కానీ ప్రవేశించ కుండా సెర్విక్స్ (గర్భాశయ ద్వారం) లోని మ్యూకస్ (బంక లాంటి పదార్ధం) గట్టి పడేటట్లు చేస్తుంది. ఈ ల్యుటియల్ దశలో ప్రోజెస్టరోన్ శరీర ఉష్ణోగ్రత ను కొద్దిగా పెంచి బహిష్టు మొదలయ్యే వరకూ అలాగే ఉంచుతుంది. ఈ పెరిగిన ఉష్ణోగ్రత కూడా ఓవ్యులషన్ (అండోత్సర్గం) జరిగిందీ లేనిదీ తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగ పడుతుంది. ల్యుటియల్ దశలో చాలా వరకూ ఈస్ట్రోజన్ స్థాయి ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈస్ట్రోజన్ కూడా ఎండోమెట్రియం ను మందంగా చేస్తుంది.

పెరిగిన ఈస్ట్రోజన్ మరియు ప్రోజెస్టరోన్ స్థాయిలు వక్షోజాలలోని క్షీర వాహికలను (మిల్క్ డక్ట్స) వ్యాకోపింప చేస్తాయి. ఫలితంగా స్తనాలు ఉబ్బి నొప్పిగా అని పిస్తాయి.
అండం ఫలదీకరణ చెందక పోతే 14 రోజుల తరువాత కార్పస్ ల్యుటియం శిధిల మై పోయి మళ్ళీ కొత్త ఋతు చక్రం మొదలౌతుంది. ఒక వేళ అండం కనుక ఫలదీకరణ చెందితే పెరుగుతున్న అండం చుట్టూ ఉన్న కణాలు వృధ్ధి చెంది హ్యూమన్ కోరియన్ గొనాడోట్రోపిన్ అనే హార్మోన్ ను ఉత్పత్తి చెయ్యడం మొదలు పెడ్తాయి. ఈ

హార్మోన్ కార్పస్ ల్యుటియం ను కాపాడుతూ ఉంటే, కార్పస్ ల్యుటియం పిండం తన హార్మోన్లు తాను తయారు చేసుకొనే వరకూ ప్రోజెస్టరోన్ ను ఉత్పత్తి చేస్తూనే ఉంటుంది. ఈ హ్యూమన్ కోరియన్ గొనాడోట్రోపిన్ పెరుగుదలను గుర్తించడం మీదే గర్భధారణ పరీక్షలు ఆధార పడి ఉన్నాయి.